سیره عملی و رفتاری

شیوه امام سجاد بر مبارزه با فقر

از امام رضا از پدرش از جدش نقل شده است که گفت علی بن الحسین گفت: «من از خداوند شرم میکنم که یکی از برادرانم را ببینم و برای او از خداوند بهشت را بخواهم، ولی در دنیا بر او بخل بورزم و چون روز رستاخیز فرا رسد، به من بگویند اگر بهشت در دست تو میبود به طور حتم نسبت بدان بخیلتر و بخیلتر و بخیلتر بودی.» [۲۶۸].
امام سجاد علیه السلام مبارزه با مشکل اقتصادی را به سطحی عالی و زیبا میرساند و به سخنی پر ارزش میکشاند که در آن رویش به سوی کسی است که فقط برای
[صفحه ۱۶۳]
دستاوردهای دنیوی با فقر در دنیا مبارزه نمیکند بلکه نعمتهای اخروی را نیز که از این جهت نصیبش میشود در نظر دارد و این، مفهومی دقیق، عالی، زیبا و عرفانی است.
شیوهی دیگر امام نشان میدهد که بر عبور بر مشکل اقتصادی پای میفشارد.
عمرو بن دینار میگوید: «علی بن الحسین بر محمد بن اسامه بن زید که بیمار بود، وارد شد و محمد گریست. امام پرسید: چرا گریه میکنی؟ محمد گفت: بدهکارم.
گفت: چقدر؟ گفت: پانزده هزار دینار و یا ده هزار دینار و اندی. امام فرمود: بدهکاریات بر عهدهی من [۲۶۹]».
در حدیث آمده است که امام سجاد علیه السلام دو بار داراییاش را در راه خدا تقسیم کرد [۲۷۰].
این از یک سو و از سویی دیگر، میبینیم که امام بر معامله و به گردش در آوردن ثروت تاکید میکند و افزایش و سرمایهگذاری و راکد نگاه نداشتن آن را تشویق میکند، زیرا راکد نگهداشتن ثروت، یعنی ذخیره کردن آن، کاری نکوهیده است، زیرا موجب زیان میشود و ممکن است ارزش آن سقوط کند و در نتیجه، سبب رکود بازار اسلامی گردد، در حالی که اگر سرمایه به گردش در آید، تمامی این زیانها به سود تبدیل خواهد شد.
امام زینالعابدین علیه السلام فرمود «افزودن ثروت، کمال جوانمردی است [۲۷۱]»در شکل دیگر از همین روایت، «سرمایهگذاری [۲۷۲]» آمده است.
اگر ما این مواضع امام سجاد علیه السلام را با آنچه با دستان بنیامیه انجام میشد از قبیل سرکشی، آسایش طلبی، اسراف، به هدر دادن اموال بیتالمال، قطع روزی و عطای دوستان علی علیه السلام و جلوگیری از تامین مالی افرادی چون محمد بن اسامه بن زید و نیز خانوادههای شهیدانی که مورد خشم حکومت بودند، مقایسه کنیم، به روشنی متوجه خواهیم شد که کارهای امام، بعد سیاسی داشته است. او در برابر سوء استفادهی حکومت از مشکل اقتصادی مردم میایستد و اجازه نمیدهد که ستمگران، نیازمندان و مصیبت
[صفحه ۱۶۴]
دیدگان و به ویژه سرکوب شدگان را از طریق ثروتی که چپاول کردهاند و در اختیار دارند، به پایگاههای خود جذب کنند و یا حتی آنان را به ارتکاب فساد و جنایت وادارند و نیز نمیگذارد که سیاست تطمیع پس از گرسنگی دادن اجرا شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *