سیره عملی و رفتاری

سیره حضرت سجاد در انفاق لباسهای خود

حضرت سجاد (ع) به صورت مرتب لباسهای خود را در راه خداوند «انفاق» میکردند. سیرهی حضرت در این زمینه در روایتی چنین آمده است: عادت حضرت چنین بود که چون فصل زمستان میگذشت تمام پیراهنها و لباسهای خود را صدقه میداد و چون فصل تابستان سپری میشد باز لباسهای خود را صدقه میداد و حضرت عادت داشتند که لباس خز (منسوج از پشم و ابریشم) میپوشیدند. به حضرت گفتند: شما این لباس را به کسی میبخشید که قیمت آن را نمیشناسد و در شان او نیست که آن لباس گران قیمت را بپوشد، ما به شما پیشنهاد میکنیم که این لباس را بفروشید و قیمت آن را در راه خدا صدقه بدهید. حضرت فرمود: «من کراهت دارم لباسی را بفروشم که در آن نماز گزاردهام.» [۵۷۱].
و لذا در روایتی دیگر آمده است وقتی جناب «حلبی» از معصوم -(ع)- دربارهی پوشیدن لباس «خز» سوال میکند، حضرت میفرماید: «هیچ محذوری ندارد چرا که حضرت علی بن الحسین -(ع)- در «زمستان» این لباس را میپوشیدند و چون «تابستان» فرامیرسید آن را میفروخت و قیمت آن را در راه خداوند صدقه میداد. و مرتب میفرمود: «من از پروردگارم خجالت میکشم از پول لباسی که خداوند را در آن عبادت کردهام، مصرف کنم.» [۵۷۲].
شاید جمع بین این دو روایت این چنین باشد که سیره اولیه حضرت زین العابدین -(ع)- این بوده است که لباسهای گران قیمت خود را که در آن عبادت کرده بودند صدقه میدادند و دوست نمیداشتند آنها را بفروشند و از پولش برای خود استفاده کنند ولی اگر در مرتبهی بعد صدقه دادن خود آنها میسور نبوده، آنها را میفروختند و قیمت آن را در راه خدا صدقه میدادند و هرگز آن پول را برای زندگی شخصی خود مصرف نمیکردند. بنابراین لباسهای گران قیمت خود را که از قبیل «خز» بوده است و در آن عبادت کرده بودند بالاخره در راه خدا میبخشیدند و برای خود نگه نمیداشتند.
و باید توجه داشت منظور از «گران قیمت» در روایات، نسبت به سایر لباسهای
[صفحه ۳۸۶]
حضرت است نه گران قیمت در حدی که «اسراف» باشد.
سیرهی حضرت سجاد در بخشیدن آنچه خود دوست میداشتند
برای «انفاق» و «بخشش» در اسلام فلسفههای متعددی ذکر شده است. روشنترین آنها ایجاد «عدالت اجتماعی» و جلوگیری از انباشت ثروت در دست عدهای خاص است که مفاسد اجتماعی انبوهی به دنبال دارد. از این گذشته بخشیدن باعث دل کندن از یکی از تعلقات بسیار قوی در درون انسان میشود که همان تعلق به دارائیهای مادی است.
بریدن از آنچه غیر خداست در راه خدا، سکوی پرش برای وصال محبوب است و این پرش در «انفاق» بخوبی تجلی مییابد.
از این رو در قرآن مجید خداوند به پیامبرش میفرماید: «خذ من اموالهم صدقه تطهرهم و تزکیهم بها» [۵۷۳] یعنی: «از اموال آنها صدقه بگیر که بدین وسیله باعث تطهیر آنها از آلودگی تعلق به دنیا و تزکیه و پاک شدنشان میباشی.»
حال این کارکرد موثر انفاق در ترقی معنوی هنگامی در حد اعلای خود تحقق مییابد که انسان از اشیایی که آنها را بشدت دوست دارد، دل برکند و آنها را در راه خداوند «انفاق» نماید. از این رو در قرآن مجید آمده است: «لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون» [۵۷۴] یعنی: «هرگز به بر و نیکی مطلق نمیرسید مگر اینکه از آنچه آن را دوست دارید انفاق نمائید.»
حضرت سجاد -(ع)- علاوه بر انفاقهای گستردهی خود که آن را به صورت سری و علنی انجام میدادند و در خلال آن نیازمندیهای مستمندان و فقرا و ایتام و از کار افتادهها را برآورده میساختند، چیزی که به آن «علاقه» داشتند را نیز در راه خدا میبخشیدند تا ترجمان حقیقی قرآن را در آیات ذکر شده آن باشند.

به نمونههایی از این فضیلت والای حضرت توجه فرمائید:
۱- «ابیعبدالله دامغانی» روایت کرده است که حضرت علی بن الحسین -(ع)- مرتب از «شکر» و «بادام» صدقه میدادند، وقتی از
[صفحه ۳۸۷]
محضرشان در این باره سوال شد، این آیه را تلاوت کردند که: «لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون» آری حضرت شکر و بادام را دوست میداشتند.» [۵۷۵].
۲- امام صادق -(ع)- فرمودند: «حضرت علی بن الحسین -(ع)- از «انگور» خوششان میآمد. روزی انگور خوبی به «مدینه» آوردند و یکی از کنیزان حضرت مقداری از آن تهیه کرد و موقع افطار، آن را خدمت حضرت آورد. قبل از اینکه حضرت دستشان را به سمت آن دراز کنند، نیازمندی درب خانه حضرت آمد، حضرت فرمودند: «همه این انگور را برای او ببر.» آن کنیز گفت: «ای مولای من! بعضی از آن او را کفایت میکند.»
فرمودند: «نه سوگند به خدا»، و همه آن را برای او فرستادند.
فردا باز آن خانم مقداری انگور خرید و برای حضرت آورد ولی مجددا نیازمندی آمد و حضرت همان گونه با او برخورد کردند.
روز بعد آن کنیز مقداری انگور برای حضرت خرید و در شب سوم برای حضرت آورد، ولی دیگر نیازمندی نیامد، از این رو حضرت از آن خوردند و فرمودند: «چیزی از آن از ما فوت نگردید و الحمد لله.» [۵۷۶].
رگرفته از کتاب اسوه کامل زندگی نامه امام سجاد (ع) نوشته آقای محمد محسن دعایی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *