سیره عملی و رفتاری

امام سجاد و تحکیم و تجدید معارف دین

آنچه از اصحاب امام سجاد – علیه السلام – که در این کتاب یاد کرده ایم و اجمالی از زندگی علمی و موقعیت اجتماعی آنان را آوردیم، نمی تواند بدان معنا باشد که امام – علیه السلام – جز آنان شاگردان سرشناس و مبرزی نداشته اند، بلکه باید بصراحت اعلام کنیم که آنچه یاد شده در برابر آنچه یاد نکرده ایم بسیار اندک است.
هدف از آوردن نمونه های یاد شده، صرفا ارائه ترسیمی اجمالی از موقعیت و بسیاری دیگر از اصحاب آن حضرت هم در میدان علم و ادب و هم در صحنه های حیات سیاسی جامعه نقشی حساس و سازنده داشته اند که تحقیق و ترسیم همه آنها به مجالی دیگر دارد.
نگاه اجمال به تاریخچه زندگی اصحاب امام سجاد – علیه السلام – در کنار همه درسها و نکته های آموزنده ای که به همراه دارد، این حقیقت را نیز می نمایاند که امام سجاد (ع) در حیات علمی خویش دو نقش اساسی را ایفا کرده است:
الف استمرار بخشیدن به حیات علمی نیروهایی که محضر پیامبر – صلی الله علیه وآله – و امیر المومنین – علیه السلام – و حسن بن علی – علیه السلام – و حسین علی – علیه السلام – را درک کرده بودند و برای تحکیم مبانی فکری و عقیدتی و عبادی خویش نیازمند مرجعی چون علی بن الحسین – علیه السلام – بودند. همانند چهره هایی چون:
سلیم بن قیس هلالی، (۴۳۰) ابوالاسود دئلی، (۴۳۱) حبیب بن ابی ثابت، جابربن عبدالله انصاری، (۴۳۲) جابربن عبدالله انصاری، (۴۳۳) رشید هجری، (۴۳۴) سالم بن ابی الجعد
الشجعی، (۴۳۵) صهیب ابو حکیم الصیرفی الکوفی، (۴۳۶) عامربن واثله کنانی (۴۳۷)
اینان کسانی بودند که از مکتب علمی و تربیتی امیر المومنین – علیه السلام – بهره مند شده و از تعالیم اهل بیت بهره برده بودند و پیشینه آشنایی با معارف ائمه را داشتند.
ب: تجدید بنای پایه های معرفت در میان نسلهایی که در دره استبداد امویان و مروانیان گام در محیط دینی و فرهنگی جامعه می گذاشتند.
امام سجاد (ع) می بایست این نیروهای را به سوی دانش حقیقی و استوار خویش که متکی به دانش پیامبر بود، جذب کند و نگهبان اندیشه های نورسته ای باشد که در آینده باید از نیروهای مطمئن و کار آمد مکتب علمی باقر العلوم – علیه السلام – و امام صادق – علیه السلام – به شمار آیند.
این گونه است که ما در میان اصحاب امام سجاد – علیه السلام – با چهره های جوانی آشنا می شویم که نام آنان در میان اصحاب امامان پیشین نیست ولی زمانی که پی می گیریم چهره ایشان در میان اصحاب امام باقر و امام صادق – علیه السلام – همچنان پیداست و چه بسا از میان همین گروه برخی از روشن ترین چهره های اصحاب امام صادق – علیه السلام – را باید جستجو کرد، همانند:
ابان بن تغلب، اسماعیل بن عبدالرحمن، ابان بن ابی عیاش، اسماعیل بن عبدالخالق، برد الاسکاف، ابو حمزه ثمالی، حسین بن علی بن الحسین، حبیب سحبستانی، ربیعه بن ابی عبدالرحمان، سالم بن ابی حفص، سعد بن طریف خنظلی، عبدالله بن شبرمه، عبدالمومن، ابو محمد فرات، قاسم بن محمد، منهال بن
عمرو، میمون القداح و…
امام سجاد – علیه السلام – در حقیقت پس از شکست ظاهری نهضت سیاسی شیعه علیه خلفای جور، نهضتی فرهنگی و علمی را آغاز کرد که بعدها توسط امام باقر – علیه السلام – تداوم یافت و به وسیله امام صادق – علیه السلام – به اوج شکوفایی خود رسید.
برگرفته از کتاب امام سجاد جمال نیایشگران نوشته آقای احمد ترابی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *