امامت و رهبری، حاکمان زمان, حوادث، وقایع، هجرت, نقش تربیتی و ارشادی

نقش اعتقادی و علمی امام سجاد علیه السلام

امام سجاد علیه السلام پس از واقعهی جان گداز کربلا، یکی از دو راه دشوار و سرنوشت ساز را باید انتخاب میکرد: یا با ایجاد
هیجان و احساسات – که شخصی چون او به راحتی قادر بود در میان جمع پیروان و معتقدان خود به وجود آورد – به یک حرکت
تند و انقلابی دست زند و چون پدر بزرگوارش حماسهای شورانگیز بیافریند؛ اما چون شرایط لازم برای مقاومت و حرکت عمیق
شیعی نیست، مانند شعلهای فرونشیند و میدان را برای تاخت و تاز امویان در پهنهی اندیشه و سیاست خالی کند. و یا میبایست این
احساسات سطحی را به وسیلهی تدبیری پخته و سنجیده مهار کند؛ نخست مقدمهی لازم برای کار بزرگ را فراهم آورد، اندیشهی
هدایتگر و نیروهای تربیت یافتهی صالح را برای شروع کار عظیم و مهم (تجدید حیات اسلام و بازآفرینی نظام اسلامی) تأمین کند،
جان خویش و یاران اندک اما قابل اعتماد خود را حفظ کند و میدان را در برابر رقیب رها نکند، و تا زنده است و از دید
جستجوگر و هراسان دستگاه اموی پنهان است، در این جبهه به مبارزهی بیامان ولی پنهانی مشغول باشد و سپس ادامهی این راه را،
که بیگمان به سر منزل مقصود بسی نزدیکتر است، به امام پس از خود بسپارد. شکی نیست که هر چند راه نخست، راه فداکاران
و ایثارگران است، ولی برای رهبر آیینی که شعاع تاثیر عمل او از دایرهی محدود زمان خود فراتر است و سراسر عمر تاریخ را دربر
میگیرد، کافی نیست؛ بلکه افزون بر آن باید ژرفنگر، دوراندیش، پرحوصله و بسیار با تدبیر باشد و اینها شرایطی است که راه
دوم را برای امام چهارم علیه السلام حتمی و قطعی ساخت. [ ۱۳۸ ]. اکنون باید دید که امام سجاد علیه السلام برای جامهی عمل
پوشاندن به این رسالت بزرگ و [صفحه ۷۲ ] مقدس چه اقداماتی را انجام داد و چه سیاستی را اتخاذ کرد؛ با توجه به این که، امام
زین العابدین علیه السلام در عصری میزیست که ناچار بود توجه جدی خود را به تشکل جدید شیعی (که در این زمان دیگر به
صورت قشر مشخصی از جامعه وجود نداشت) و بقاء و گسترش آن معطوف دارد. چنان که گفته شد، امام علیه السلام مورد اتهام و
بدگمانی شدید امویها بود و کوچکترین حرکتی از ناحیهی حضرت، عواقب وخیمی به بار میآورد؛ بنابراین امام علیه السلام از
سویی با به کارگیری اصل دینی تقیه توانست خود و شیعیان و پیروانش را از گزند اقدامات سرکوب گرانهی دشمنانش محفوظ نگه
صفحه ۴۰ از ۱۲۶
دارد و از سوی دیگر در پوشش این تقیه، رسالت عظیم خود را، یعنی هدایت و رهبری شیعه، به بهترین وجه انجام دهد؛ که در این
بخش از کتاب، به بررسی و تبیین اقدامات و فعالیتهای آن حضرت در سه نقش: الف – اعتقادی، علمی و فرهنگی؛ ب – سیاسی و
اجتماعی؛ ج – تربیتی و پرورش روحی جامعه اسلامی؛ میپردازیم.
برگرفته از کتاب نقش امام سجاد علیه السلام در رهبری شیعه نوشته: محسن رنجبر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *