حوادث، وقایع، هجرت

عقیده تشبیه زمان امام سجاد

دشمنان اسلام پس از آن که زمام حکومت را در دست گرفتند تا آن جا گستاخ شدند که به زیربنای باور اسلامی که همان توحید الهی است، دست اندازی کردند، بدین ترتیب که شبههی تجسیم و تشبیه را در اذهان مردم وارد ساختند، تا بدین وسیله آنان را از حق دور کنند و به بتپرستی دوران جاهلیت بکشانند.
دشمنان [برای رسیدن به این هدف شوم خویش] از نادانی مردم و دور بودن ایشان از آموزههای اسلامی و حتی از زبان عربی بهره گرفتند لذا متونی را که آنها واژههای اعضای بدن نظیر دست و چشم به کار رفته و در ظاهر به خدا نسبت داده شده بود، برای مردم، دگرگونه معنا کردند و آنها را به معناهایی که نزد بشر شناخته شده است، تفسیر نمودند؛ در حالی که این واژهها، مجازهایی است که معمولا فصیحان عرب، آنها را در شعر و نثر خود به کار میبردند و از نیرو و قدرت، به دست و از آگاهی و اندیشیدن به چشم تعبیر میکنند و…
اسلام از همان آغاز، با این اندیشههای مخالف توحید و منزه بودن خداوند به مقابله پرداخت و پیامبر و امامان پاک برای مبارزه با این اندیشهها و باطل کردن شبهات و افشای اهداف ناشران و مبلغان آن به پا خاستند.
در دوران امام سجاد علیه السلام و پس از زمانی که سلطهی اموی به سان بیماری واگیردار به همهجا سرایت کرد و حکومت این ملحدان استوار گردید و آنان جرات پیدا کردند که با کمال بیشرمی، این اندیشههای انحرافی را در مراکز عمومی و حتی در مسجد پیامبر خدا اعلام کنند، وظیفهی امام سجاد علیه السلام بسیار حساس و سنگین شد، زیرا او نماینده خاندان پیامبر بود و حتی تنها مردی بود که پیوند محکم با منابع شناخت اسلامی داشت،
[صفحه ۱۰۱]
آن هم از نزدیکترین و مطمئنترین راهها و درستترین سندها. افزون بر این که از اخلاصمندی نسبت به اسلام و مسلمانان و نیز اندیشهی ژرف و نیرومند برخوردار بود، به گونهای که هیچ کس توان انکار و یا مخالفت با آن را نداشت.
امام سجاد علیه السلام به رغم اینکه یارانش اندک بود، در برابر این موج کفرآمیز و ویرانگر ایستاد و با ارائه دلایل و بیانهایش دیوار بلندی را پیش روی احیای مجدد بتپرستی برافراشت. در این راستا امام به ارائه سخنانی پرداخت که حق را به روشنی بیان کند و نشانگر یکتاپرستی و منزه بودن خداوند از هرگونه تشبیه و تجسیم بوده، دلایل نیرومند عقلانی، آن را پشتیبانی کند. او اندیشهی درست اسلامی را آشکار ساخت و شمشیر حق و دانش و خرد را بر روی آن شبهات باطل برکشید. اینک نمونههایی از این سخنان را بر میخوانیم:
در حدیث آمده است که امام زینالعابدین روزی در مسجد پیامبر بود. ناگهان شنید که گروهی خدا را به آفریدگانش تشبیه میکند. پس، سراسیمه و نگران شد و برخاست و به نزد مرقد پیامبر خدا آمد و در آن جا ایستاد و صدایش را بلند کرد، در حالی که در پیشگاه پروردگارش دعا میکرد و در دعایش چنین گفت:
«خدایا! قدرت تو آشکار است، ولی هیبت تو نهان ماند و تو را نشناختند و برخلاف آنچه هستی، اندازهات کردند.
من – خداوندا – از کسانی که تو را با تشبیه جست جو کردند بیزارم، در حالی که هیچ چیزی همانند تو نیست – ای خدا – و آنان هرگز تو را در نمییابند، نعمت آشکاری که آنان در اختیار دارند – اگر تو را بشناسند – راهنمایشان به سوی تو است و در میان خلقت راهی وجود دارد که به تو برسند، آنان حتی تو را با خلقت برابر ساختند و به همین سبب، تو را نشناختند.
آنان برخی از نشانههای تو را – پروردگارا – برگرفتند و با همان نشانهها توصیفت کردند و تو – ای خدا – از آنچه تشبیه کنندگان تو را بدان توصیف کردهاند، برتری». [۱۶۱].
[صفحه ۱۰۲]
بنابراین، حضور امام در مسجد نبوی و نشان دادن ترس و نگرانی او از این تشبیه و این کفر آشکار و نیز برخاستن و پناه بردنش به مرقد پیامبر و بلند کردن صدایش به دعا که توجه راوی را به خود جلب کند و باید برای همگان روشن باشد، همهی این امور نوعی اعلانیه از سوی آن بزرگوار در رد آن سخن و آن گروهی است که از روی عمد در مسجد حضور یافتند و گستاخانه آن الحاد و کفر را اعلام کردند.
این رفتار امام، مبارزهای آشکار با سیاستی است که حکومت آن را فرا پیش گرفته بودند و بیتردید در پشت آن قرار داشتند و اگر پشتیبانی حکومت – هر چند با سکوت – نبود، چه کسی میتوانست این جرات را به خود بدهد که این اندیشهی ضد توحیدی را اعلام کند!
این مخالفت امام سجاد علیه السلام آن هم با این صراحت و روشنی، افزون بر تحقیق علمی و جدال عقیدتی و فکری، بعد دیگری نیز به این رویارویی و مبارزه میدهد و این همان مبارزه با دولتی است که اندیشهی تشبیه و تجسیم را ترویج میکند و زمینه را برای اعلان آن در یک مکان مقدس همچون حرم شریف نبوی و در مرکز اسلام و پایتخت علمی آن، مدینه منوره، آماده میسازد.
برگرفته از کتاب جهاد امام سجاد علیه السلام نوشته آقای محمد رضا حسینی جلالی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *