حوادث، وقایع، هجرت

ارزیابی قیام مختار

مختار مردی سیاستمدار، زیرک و باهوش بود. او برای اجرای نقشهی خود عراق را برگزید و این انتخاب درستی بود؛ زیرا بیشتر
مردم عراق دوستدار علویان و اهل جنگ و درگیری بودند و از سویی دیگر به مناطق دیگر نزدیک بود و به نوعی در مرکز قرار
داشت. هدف مختار از قیام، جنگ با قاتلان امام حسین علیه السلام و دفاع از ضعیفان و بیپناهان بود. بدین خاطر، او بین موالی و
عربها مساوات برقرار کرد و این برای اشراف کوفه غیر قابل تحمل بوده و یکی از گناهان بزرگ مختار به حساب میآمد. اما این
اغلب سپاه » : سیاست باعث شد که موالی به او روی آورند و بسیاری از نیروی سپاه او را تشکیل دهند. دینوری در این باره مینویسد
مختار در جنگ با شامیان، از موالی ایرانی بودند [ ۳۹۷ ]. وقتی یزید بن انس، فرماندهی سپاه مختار، با ربیعۀ بن مخارق روبهرو شد،
شما با بندگان فراری که اسلام را رها کرده و از آن خارج شدهاند و تقوایی ندارند و به عربی » : ربیعه برای تشویق یارانش گفت
۳۹۸ ]. زمانی که اشراف کوفه بر ضد مختار شورش کردند، یکی از گناهان مختار را شریک کردن ] «. سخن نمیگویند، میجنگید
موالی در غنیمت و بیت المال ذکر کردند. [ ۳۹۹ ]. موالی که از شجاعت عربی و دشمنی عجمی نسبت با اشراف برخوردار بودند،
بندگان و موالی شما با مختار هستند و » : یکی از عوامل مهم پیشرفت مختار بودند. یکی از اشراف کوفه در این باره به یارانش گفت
.[ وحدت کلمه دارند و آنان بیشتر از دیگران کینهی شما را در دل دارند و شجاعت عربی و عداوت عجمی را با هم دارند [ ۴۰۰
قیام مختار موجب شد تا موالی به صورت نیرویی قابل استفاده و سودمند در عراق ظهور کنند. اگر چه آنها به سبب شرکت در
قیام، به شدت سرکوب شدند، اما همین حضور آنها در صحنه سیاسی، بر مقدار نقششان در جامعه افزود. مختار گرچه در
مرحلهی اول قیامش بسیاری از قاتلین امام حسین علیه السلام را به سزای [صفحه ۱۶۸ ] عملشان رساند، اما اشراف فراری با حمایت
صفحه ۸۲ از ۱۲۶
زبیریها، بر او شوریدند و از غیبت ابراهیم و یارانش استفاده کرده و مختار را شکست دادند.
برگرفته از کتاب نقش امام سجاد علیه السلام در رهبری شیعه نوشته: محسن رنجبر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *